Pozwanej nikt nie mógł znaleźć. Sąd wyznaczył jej adwokata i sprawa ruszyła

Sprawa w Sądzie Rejonowym w Piszu miała jedną osobliwość: pozwanej nie było i nikt nie wiedział, gdzie jest.

Korespondencja wysyłana na adres z umowy wracała z poczty po dwukrotnym awizowaniu. Doręczenie przez komornika też nie przyniosło rezultatu. Na wniosek powoda sąd ustanowił więc kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej, a Okręgowa Rada Adwokacka wskazała konkretną adwokat.

Od tego momentu po stronie pozwanej stała osoba, która miała bronić kogoś, z kim nie mogła zamienić słowa.

Kredyt konsolidacyjny na dwanaście lat

Umowa została zawarta 28 września 2021 roku z bankiem, który później sprzedał ten dług.

Kredyt konsolidacyjny na 144 miesiące, czyli dwanaście lat. Kwota kredytu: 68 460,24 zł, na którą składała się całkowita kwota kredytu 57 578 zł oraz prowizja 10 882,24 zł, kredytowana zgodnie z wolą kredytobiorczyni.

Z tych 57 578 zł kwota 21 000 zł szła na potrzeby konsumpcyjne, a 36 578 zł na spłatę wcześniejszych zobowiązań kredytowych. Na tym polega konsolidacja: jeden nowy kredyt zamiast kilku starych.

Całkowity koszt kredytu: 42 970,55 zł, w tym prowizja i odsetki za cały okres w kwocie 32 088,31 zł. Całkowita kwota do zapłaty: 100 548,55 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania: 10,71 procent. Oprocentowanie zmienne, w dniu zawarcia umowy 6,79 procent w skali roku.

Rata: 698,26 zł miesięcznie, ostatnia 697,37 zł, płatna do października 2033 roku.

Umowa wraz z formularzem informacyjnym, informacją o ryzyku zmiennej stopy procentowej i wzorem oświadczenia o odstąpieniu poszła tego samego dnia na adres e-mail kredytobiorczyni.

Rok spłat i cisza

Bank wypłacił pieniądze zgodnie z dyspozycją. Kredytobiorczyni zaczęła spłacać i robiła to zgodnie z harmonogramem do września 2022 roku.

Potem przestała. Na dzień 13 września 2022 roku zaległość wynosiła 964,27 zł.

Bank uruchomił procedurę, którą przy kredytach konsumenckich musi przejść, zanim wypowie umowę.

Najpierw pismo z 6 stycznia 2023 roku, doręczone 13 stycznia: wezwanie do spłaty zaległości, która wynosiła wtedy 1 971,12 zł, w terminie 14 dni roboczych, z ostrzeżeniem o możliwości wypowiedzenia i, co ważne, z informacją o możliwości i sposobie złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

To nie jest kurtuazja. Art. 21a ustawy o kredycie konsumenckim i art. 75c prawa bankowego wymagają dokładnie tego: wezwania z terminem nie krótszym niż 14 dni roboczych oraz pouczenia o restrukturyzacji. Bank, który pominie ten krok, ryzykuje, że jego wypowiedzenie zostanie uznane za bezskuteczne.

Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Pismem z 15 lutego 2023 roku bank wypowiedział umowę z 30-dniowym terminem. List wysłano na adres z umowy i wrócił po dwukrotnym awizowaniu. Sąd ustalił, że skutek doręczenia przypadł na 7 marca 2023 roku, więc termin wypowiedzenia upłynął 6 kwietnia 2023 roku.

Od dnia następnego całe roszczenie stało się wymagalne. Stąd data 7 kwietnia 2023 roku w sentencji wyroku.

Na dzień 27 kwietnia 2023 roku zadłużenie wynosiło 70 927,17 zł: 65 544,38 zł niespłaconego kapitału, 4 444,75 zł skapitalizowanych odsetek umownych i 938,04 zł odsetek za opóźnienie.

4 czerwca 2024 roku bank sprzedał tę wierzytelność funduszowi sekurytyzacyjnemu. Fundusz wniósł pozew 25 kwietnia 2025 roku, żądając 69 989,13 zł.

Trzy zarzuty kuratora

Kurator wniósł o oddalenie powództwa w całości i podniósł trzy zarzuty. Każdy z nich jest typowy dla spraw z funduszami wierzytelności, więc warto zobaczyć, jak sąd je rozliczył.

Zarzut pierwszy: brak legitymacji czynnej. Czyli: udowodnijcie, że w ogóle jesteście właścicielem tego długu.

Sąd uznał zarzut za nieuzasadniony, wskazując komplet dokumentów: umowę sprzedaży i przelewu wierzytelności, pełnomocnictwa oraz oświadczenie o zapłacie ceny. Z umowy przelewu jednoznacznie wynikało, że pierwotny wierzyciel przeniósł wierzytelność wobec pozwanej na fundusz, a umowę zawarły po obu stronach osoby należycie umocowane.

Zarzut drugi: zasadność i wysokość roszczenia. Tu sąd napisał najwięcej, i wyłożył zasadę, która decyduje w setkach podobnych spraw.

Ciężar dowodu rozkłada się między strony. Kredytodawca musi wykazać fakt zawarcia umowy i wypłaty środków. Kredytobiorca musi wykazać fakt spłaty zadłużenia.

Fundusz wykazał swoją część: umową, dyspozycją uruchomienia, historią operacji na rachunku obsługującym kredyt oraz wyciągiem z ksiąg bankowych. Historia operacji pokazywała, ile wpłat wpłynęło i jak zostały rozksięgowane.

Wyciąg z ksiąg bankowych, zaznaczył sąd, nie ma mocy dokumentu urzędowego, ale status dokumentu prywatnego nie pozbawia go mocy dowodowej. Zwłaszcza gdy współgra z pozostałymi dokumentami, a druga strona nie wskazuje, co konkretnie jest w wyliczeniach błędne.

I to był problem po stronie pozwanej. Sąd napisał wprost: strona pozwana ograniczyła się do ogólnego negowania żądania pozwu, nie przejawiając żadnej inicjatywy dowodowej, nie wskazując, w jakim zakresie wyliczenia są nieprawidłowe. Taką postawę sąd uznał za sprzeczną z art. 3 k.p.c.

Sąd dostrzegł oczywistą trudność: kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu ma ograniczone możliwości dowodowe, bo nie ma z kim rozmawiać. Ale dodał zdanie, które w tej sprawie przesądziło o wszystkim: to nie zmienia ogólnych zasad dowodzenia, w tym rozkładu ciężaru dowodu.

Przy okazji sąd rozstrzygnął kwestię kserokopii. Niepoświadczone kopie nie są dowodami z dokumentów w rozumieniu art. 244 i 245 k.p.c., ale mogą być samodzielnym środkiem dowodowym na podstawie art. 232 w zw. z art. 308 k.p.c., o ile ich autentyczność i treść nie zostały skutecznie zakwestionowane. Obowiązek przedłożenia oryginałów powstaje dopiero wtedy, gdy sąd albo przeciwnik tego zażąda.

Zarzut przedawnienia i jedna data

Zarzut trzeci dotyczył przedawnienia co najmniej części rat. To zarzut, który w sprawach kupionych długów bywa najskuteczniejszy, bo fundusze często kupują wierzytelności leżące latami.

Sąd przypomniał mechanikę. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po trzech latach, a udzielanie kredytów niewątpliwie mieści się w działalności banku. Przy kredytach spłacanych w ratach każda rata przedawnia się osobno, licząc od dnia, w którym miała zostać zapłacona. Ale gdy kredytodawca wypowie umowę, całość zobowiązania staje się wymagalna z datą jej rozwiązania.

Potem sąd zestawił dwie daty.

Pierwsza niezapłacona rata stała się wymagalna 13 września 2022 roku. Pozew wniesiono 25 kwietnia 2025 roku.

Między nimi nie upłynęły trzy lata. Żadna z rat nie zdążyła się przedawnić.

Sąd zasądził więc całą dochodzoną kwotę: 65 544,38 zł kapitału z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od 7 kwietnia 2023 roku oraz 4 444,75 zł skapitalizowanych odsetek umownych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu, przy czym podstawą naliczania odsetek od odsetek jest art. 482 § 1 k.c.

Ile kosztuje nieobecność

Rachunek końcowy pokazuje, jak drogo wychodzi niestawienie się w sprawie.

Kuratorowi sąd przyznał 6 642 zł wynagrodzenia, w tym 1 242 zł podatku VAT. Do kwoty 5 400 zł wypłacono je z zaliczki wpłaconej przez powoda, resztę tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, z obowiązkiem zwrotu przez fundusz.

Koszty procesu zasądzone od pozwanej wyniosły 15 760,52 zł. Złożyły się na nie: 3 500 zł opłaty sądowej od pozwu, 5 400 zł kosztów zastępstwa procesowego, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 201,52 zł kosztów doręczenia korespondencji przez komornika, 5 400 zł zaliczki na wynagrodzenie kuratora oraz 1 242 zł równowartości podatku VAT od tego wynagrodzenia.

Do niespłaconego kredytu doszło więc niemal szesnaście tysięcy złotych, z których spora część to koszt tego, że pozwanej nie dało się odnaleźć.

Co z tej historii wynika

Zniknięcie nie zatrzymuje procesu. Sąd wyznacza kuratora, sprawa toczy się dalej, a wyrok zapada tak samo jak wobec obecnego pozwanego. Różnica jest taka, że nikt nie przedstawi dowodów spłaty, o których wie tylko dłużnik, a koszt kuratora doliczy się do rachunku.

Ciężar dowodu jest podzielony. Wierzyciel udowadnia, że umowa została zawarta i pieniądze wypłacone. Dłużnik udowadnia, że spłacił. Samo zaprzeczanie kwocie nic nie daje: trzeba wskazać, które wyliczenie i dlaczego jest błędne.

Wypowiedzenie kredytu konsumenckiego ma sztywną procedurę. Najpierw wezwanie z terminem nie krótszym niż 14 dni roboczych i z pouczeniem o możliwości wniosku o restrukturyzację, dopiero potem wypowiedzenie z 30-dniowym terminem. Sąd sprawdził każdy z tych kroków i każdą datę doręczenia, zanim uznał, że dług stał się wymagalny.

Nieodebrany list wywołuje skutek doręczenia. Wypowiedzenie wróciło po dwukrotnym awizowaniu, a mimo to sąd ustalił konkretny dzień, w którym uznaje się je za doręczone, i od niego liczył termin wypowiedzenia.

Przy ratach przedawnienie liczy się osobno dla każdej z nich, chyba że umowa została wypowiedziana. Wtedy całość staje się wymagalna jednego dnia. Tu decydująca była data pierwszej niezapłaconej raty i data pozwu: między nimi zabrakło kilku miesięcy do trzech lat.

Wyciąg z ksiąg bankowych to dokument prywatny, ale nie makulatura. Nie ma mocy urzędowej, jednak w zestawieniu z historią rachunku i umową wystarczy do ustalenia wysokości długu, dopóki druga strona nie postawi mu konkretnego zarzutu.