Uzbierał 35 lat stażu, zanim tam trafił. Nagrody jubileuszowej nie dostał

Paweł Wilkoszewski przyniósł do kadr plik dokumentów, który układał latami.

Świadectwo pracy z zakładów przemysłowych: od 1 września 1985 roku do 31 stycznia 1998 roku, dwanaście lat i pięć miesięcy. Umowa o pracę ze spółki z 28 lutego 1998 roku wraz z wyrokiem ustalającym rozwiązanie stosunku pracy: trzy lata i siedem miesięcy. I najświeższy papier, z 29 września 2023 roku: zaświadczenie wójta gminy potwierdzające, że od 4 czerwca 2002 roku prowadził indywidualne gospodarstwo rolne.

Ostatni dokument położył na biurku 17 listopada 2023 roku. Wtedy, jak sądził, uzbierał komplet.

Ustawa z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy mówi wprost: jeżeli przepisy albo regulamin przewidują wliczanie do stażu okresów zatrudnienia u innych pracodawców, wlicza się także okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego.

Regulamin wynagradzania jego pracodawcy, wprowadzony zarządzeniem prezesa agencji z 9 lutego 2004 roku, przewidywał nagrody jubileuszowe. Po 35 latach pracy: 200% podstawy wymiaru, obliczonej jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

Paweł miał tych lat więcej niż 35. Nagrody nie dostał.

Pierwsza runda wygrana

Zaczęło się od czegoś innego: dodatku stażowego.

Tu też trzeba było policzyć lata i tu też pracodawca początkowo się opierał. Paweł prowadził oficjalną korespondencję, potem złożył skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. 15 grudnia 2023 roku wniosek rozpoznano pozytywnie. Uznano, że do stażu zalicza się zarówno praca w spółce, jak i okres prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatek wypłacono z wyrównaniem.

To zwycięstwo utwierdziło go w przekonaniu, że z nagrodą jubileuszową będzie tak samo. Ta sama arytmetyka, ten sam staż, ten sam pracodawca.

Pracodawca odmówił. Argument: okres prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może być uwzględniony do stażu na potrzeby nagrody.

Paweł napisał drugą skargę.

Inspekcja pracy: ma pan rację, i proszę iść do sądu

27 czerwca 2024 roku dostał pismo z PIP. Stwierdzono w nim, że 17 listopada 2023 roku, w dniu dostarczenia pracodawcy zaświadczenia o gospodarstwie rolnym, powód nabył prawo do nagrody jubileuszowej w wysokości 200%, liczonej jak ekwiwalent za urlop.

W tym samym piśmie znalazło się jednak pouczenie, na które Paweł nie zwrócił wtedy dostatecznej uwagi: o możliwości skierowania sprawy do sądu, o terminie przedawnienia roszczeń pracowniczych i o tym, że postępowanie przed PIP nie wstrzymuje biegu przedawnienia.

Stanowisko inspekcji przekazał pracodawcy niezwłocznie. Odpowiedź brzmiała: nagroda nie zostanie wypłacona z uwagi na “niejednoznaczne przepisy”. W sierpniu 2024 roku inspekcja prowadziła jeszcze dalsze czynności w tej sprawie.

Pozew wpłynął dopiero 26 marca 2025 roku. Paweł zażądał 10 778,88 zł z odsetkami liczonymi od kilku różnych dat, odpowiadających kolejnym podwyżkom jego wynagrodzenia zasadniczego.

Odpowiedź na pozew: trzy ciosy

Pracodawca zaczął od formalności. Wniósł o odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., bo powód pozwał oddział regionalny agencji, a oddziały nie mają zdolności sądowej: ma ją wyłącznie sama agencja. To, gdzie pracownik wykonuje obowiązki, i to, kto jest jego pracodawcą, to dwie różne rzeczy.

Ta przeszkoda została usunięta w toku procesu. Pozwana wyraziła zgodę na sprostowanie oznaczenia, a sąd postanowieniem z 15 grudnia 2025 roku wezwał do udziału w sprawie właściwy podmiot.

Drugi argument był poważniejszy: przedawnienie.

Pracodawca policzył. Suma wszystkich okresów zatrudnienia i zaliczalnych na dzień 16 stycznia 2022 roku, czyli w przeddzień pierwszego dnia Pawła w agencji, wynosiła 35 lat, 7 miesięcy i 3 dni. Innymi słowy, już w chwili podpisania umowy powód legitymował się wymaganym stażem. Bieg trzyletniego terminu z art. 291 § 1 k.p. rozpoczął się więc 17 stycznia 2022 roku i skończył 17 stycznia 2025 roku, dwa miesiące przed złożeniem pozwu.

Kiedy powstaje prawo do nagrody

Paweł bronił się koncepcją, która na pierwszy rzut oka brzmi rozsądnie.

Argumentował, że wymagalności roszczenia nie należy wiązać z samym upływem okresu zatrudnienia, tylko z chwilą, w której pracownik udokumentuje spełnienie warunków. Skoro zaświadczenie o gospodarstwie dostarczył 17 listopada 2023 roku, to wtedy roszczenie stało się wymagalne. Powoływał się przy tym na paragraf regulaminu o wyrównaniu różnicy między nagrodą wyższego i niższego stopnia, wywodząc z niego, że roszczenie ma charakter sukcesywny i może aktualizować się w różnych momentach, w miarę zdobywania dokumentów.

Sąd tę konstrukcję odrzucił, i to na dwa sposoby.

Po pierwsze, regulamin mówi wprost: nabycie uprawnienia do nagrody następuje w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody. Nie w dniu dostarczenia papierów. Udokumentowanie stażu wpływa jedynie na jego ustalenie, nie modyfikuje momentu, w którym warunki zostały spełnione. Sąd powołał tu postanowienie Sądu Najwyższego, w którym wprost przesądzono, że powstanie prawa do nagrody jubileuszowej łączy się z posiadaniem określonego okresu zatrudnienia, a nie z legitymowaniem się konkretnym dokumentem.

Po drugie, nagroda jubileuszowa jest świadczeniem jednorazowym i ma tylko jeden moment wymagalności. Przepis regulaminu o wyrównaniu do nagrody wyższego stopnia niczego tu nie zmienia, a nawet podkreśla jednorazowy charakter świadczenia.

Argument, którego nikt nie podniósł

Zanim jednak sąd zajął się przedawnieniem, znalazł problem głębszy, którego pozwany nawet nie zgłosił.

Nagroda jubileuszowa nie jest świadczeniem kodeksowym. Nie ma powszechnego wzorca; przysługuje na podstawie wewnętrznych regulacji pracodawcy albo pragmatyk zawodowych. Jak wyjaśniał Sąd Najwyższy, jej istotą jest nagradzanie pracy u jednego pracodawcy, tego, u którego taka nagroda jest przewidziana i u którego pracownik nabył do niej prawo.

Sąd sięgnął do definicji z regulaminu. Pracownikiem jest osoba zatrudniona w agencji. Nagroda przysługuje pracownikowi agencji, a cały rozdział nosi tytuł “Świadczenia związane ze stosunkiem pracy”.

Wniosek: uzyskanie prawa do nagrody wymaga posiadania przymiotu pracownika w chwili nabycia tego prawa. Kto spełnił przesłanki przed nawiązaniem stosunku pracy albo po jego ustaniu, uprawnienia nie nabywa.

Sąd pokazał też, dokąd prowadziłoby przeciwne rozumowanie. Gdyby przyjąć logikę powoda, należałoby uznać, że nabył on również prawo do wszystkich niższych nagród jubileuszowych z regulaminu, choć ich przesłanki spełnił na długo przed zatrudnieniem. Ta myśl, doprowadzona do końca, sama się kompromituje.

Sąd dodał, że mógł tę kwestię ocenić z urzędu, bo dotyczyła materialnej podstawy roszczenia, a nie zarzutu, który strona musi podnieść.

Dopiero na drugim miejscu, jako podstawę dodatkową, sąd rozpatrzył przedawnienie.

Nadużycie prawa, którego nie było

Ostatnia linia obrony Pawła opierała się na art. 5 k.c.: powoływanie się przez pracodawcę na przedawnienie miało być nadużyciem prawa podmiotowego i naruszeniem zasad współżycia społecznego.

Podnosił, że przez cały czas dążył do polubownego zakończenia sprawy, że pisał do inspekcji pracy, że pracodawca przed procesem argumentował gospodarstwem rolnym, a w procesie już tego argumentu nie używał, co miało dowodzić nadużywania pozycji silniejszej strony.

Sąd przypomniał, jak wysoko postawiona jest tu poprzeczka. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia może zostać uznane za sprzeczne z art. 5 k.c. tylko w sytuacjach wyjątkowych i gdy przekroczenie terminu jest niewielkie. Skorzystanie z zarzutu przedawnienia to zwykłe uprawnienie dłużnika, a instytucja przedawnienia pełni w systemie prawnym istotną rolę stabilizującą.

Żeby ją przełamać, trzeba wykazać coś konkretnego: że dłużnik celowo wprowadzał w błąd, zapewniał, że spełni świadczenie, wykorzystywał trudną sytuację wierzyciela, swoimi działaniami doprowadził do przedawnienia albo ukrywał istotne informacje.

Nic takiego się nie wydarzyło. Pracodawca niezwłocznie po kontroli PIP poinformował powoda, że jego zdaniem sytuacja prawna nie jest jasna i że nie spełni świadczenia polubownie. Nie zwodził, nie obiecywał, nie grał na zwłokę. Powód wiedział od czerwca 2024 roku, że musi iść do sądu, i wiedział, że postępowanie przed inspekcją niczego nie przerywa.

Sąd zamknął ten wątek zdaniem, które warto zapamiętać: nie można czynić pozwanemu zarzutu z tego, że mogąc powołać się na przedawnienie, nie eskalował sporu, rozszerzając go o argumentację sprzed procesu.

Powództwo oddalono w całości. Paweł zapłacił 2 700,00 zł kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami od uprawomocnienia wyroku. Nieuiszczone koszty sądowe zaliczono na rachunek Skarbu Państwa, bo jako pracownik był z nich zwolniony.

Co z tej historii wynika

Nagroda jubileuszowa nagradza staż osiągnięty w czasie zatrudnienia. Do samego stażu wlicza się cała kariera, także praca w gospodarstwie rolnym. Ale moment przekroczenia progu musi wypaść wtedy, gdy jest się już pracownikiem tego pracodawcy. Kto przychodzi do nowej firmy z 35 latami w kieszeni, przynosi staż, nie roszczenie.

Prawo powstaje w dniu, w którym mija okres, nie w dniu, w którym przyniesiesz papier. To najczęstsze nieporozumienie przy świadczeniach stażowych. Dokument jest dowodem, nie zdarzeniem prawnym. Zwłoka w zebraniu zaświadczeń nie przesuwa terminu przedawnienia na później.

Skarga do inspekcji pracy nie przerywa biegu przedawnienia. Bieg przerywa czynność przed organem powołanym do rozstrzygania sporów albo uznanie roszczenia przez dłużnika. Kontrola PIP nie jest ani jednym, ani drugim. Można jednocześnie mieć rację przed inspekcją i przegrać w sądzie, bo termin minął.

Wygrana w jednej sprawie nie przesądza drugiej. Ten sam staż, uznany przy dodatku stażowym, nie zadziałał przy nagrodzie jubileuszowej. Każde świadczenie ma własne przesłanki, zapisane w regulaminie albo w ustawie, i trzeba je czytać osobno.

Zarzut przedawnienia rzadko upada na zasadach współżycia społecznego. Trzeba wykazać naganne zachowanie dłużnika: wprowadzanie w błąd, obietnice zapłaty, zwodzenie. Sama odmowa wypłaty i zmiana argumentacji w procesie to za mało. Uczciwe uprzedzenie “nie zapłacimy, proszę do sądu” działa na korzyść pracodawcy, nie przeciw niemu.

Pozywa się pracodawcę, nie oddział. Oddział regionalny agencji nie ma zdolności sądowej. Tu udało się to naprawić w toku procesu, ale sam wniosek o odrzucenie pozwu pokazuje, że błędne oznaczenie strony potrafi kosztować miesiące.