Wygrał zwrot ceny auta, a potem zaczął naliczać sprzedawcy postojowe. Sąd policzył, kto miał odwieźć samochód

Łukasz Wilczyński wygrał już raz. 8 sierpnia 2024 roku sąd wydał wyrok zaoczny, w którym zasądził od sprzedawcy na rzecz Łukasza i jego córki 27 234 zł, zwrot ceny auta kupionego w lutym 2022 roku za 19 000 zł oraz innych kosztów poniesionych w związku z nabyciem pojazdu i odstąpieniem od umowy.

Sprzedawca, przedsiębiorca handlujący samochodami, w tamtym procesie w ogóle się nie bronił. Wyrok zaoczny to dokładnie taka sytuacja: pozwany nie stawił się i nie zajął stanowiska.

Odstąpienie od umowy było więc skuteczne, a pieniądze zasądzone. Zostawał jeden problem, tak przyziemny, że łatwo go zbagatelizować.

Auto wciąż stało na posesji Łukasza.

Wezwania, na które nikt nie odpowiadał

Samochód był niesprawny technicznie i uszkodzony. Nie nadawał się do samodzielnego poruszania po drogach. Trzeba go było gdzieś przewieźć, i ktoś musiał to zorganizować.

Łukasz uznał, że to zadanie sprzedawcy. Zaczął wysyłać pisma: wezwania do odbioru pojazdu, a potem także do zapłaty kosztów związanych z jego przechowywaniem oraz kosztów ubezpieczenia OC. W treści tych pism informował, że nalicza koszty przechowywania auta na swojej nieruchomości.

Sprzedawca nie odpowiedział ani razu. Korespondencja była odbierana, potwierdzenia odbioru trafiły potem do akt, ale odpowiedzi nie było żadnej.

Licznik ruszył 29 listopada 2024 roku i szedł do 18 marca 2025. Za ten okres wyszło 2 200 zł. Doliczone koszty OC podniosły żądanie do 2 694 zł.

Z takim pozwem Łukasz poszedł do sądu w kwietniu 2025 roku.

Argumenty obu stron

Stanowisko Łukasza opierało się na trzech punktach.

Po pierwsze, to sprzedawca powinien odebrać pojazd z jego posesji, odstąpienie od umowy było przecież skuteczne i przesądzone prawomocnym wyrokiem.

Po drugie, z uwagi na niesprawność techniczną dostarczenie pojazdu wiązałoby się z koniecznością zorganizowania transportu i poniesienia dodatkowych kosztów.

Po trzecie, i to był argument najbardziej ludzki, obawiał się, że sprzedawca odmówi przyjęcia auta. Wtedy naraziłby się na kolejne wydatki: transport w jedną stronę, transport z powrotem i dalsze przechowywanie. Skoro druga strona nie odpowiada nawet na listy, po co wynajmować lawetę i jechać w nieznane.

Sprzedawca odpowiedział krótko. Po skutecznym odstąpieniu od umowy to na kupującym ciąży obowiązek zwrotu rzeczy. Samo wysyłanie wezwań nie przerzuca na sprzedawcę obowiązku organizacji transportu ani nie uzasadnia obciążania go kosztami przechowywania.

W tym procesie sprzedawca wystąpił zresztą bez pełnomocnika.

Przepis, który rozdziela dwie rzeczy

Rozstrzygnięcie zawisło na jednym artykule, którego konstrukcję sąd rozłożył na dwie warstwy.

Art. 561(2) § 1 k.c. brzmi: kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, obowiązany jest na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono, do miejsca, w którym rzecz została mu wydana.

W jednym zdaniu mieszczą się więc dwa różne obowiązki, rozdzielone między strony.

Obowiązek organizacyjny, podjęcie działań faktycznych, zorganizowanie transportu, dowiezienie rzeczy, spoczywa na kupującym.

Ciężar ekonomiczny, zapłata za to wszystko, spoczywa na sprzedawcy.

To rozróżnienie jest sednem sprawy i najczęściej umyka. Kupujący czyta “na koszt sprzedawcy” i słyszy “sprzedawca ma się tym zająć”. Ustawa mówi coś innego: zajmij się tym, a rachunek wystaw jemu.

Sąd wskazał, że analogicznie reguluje to art. 34 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta: konsument ma obowiązek zwrócić towar przedsiębiorcy niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od odstąpienia, chyba że przedsiębiorca zaproponował, że sam odbierze towar. Wyjątek działa więc wtedy, gdy sprzedawca sam się zgłosi po rzecz, a nie wtedy, gdy milczy.

Kiedy wystarczy udostępnić rzecz

Prawo przewiduje sytuacje, w których kupujący nie musi niczego wozić. Art. 561(2) § 2 k.c.: jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie byłoby nadmiernie utrudnione, kupujący obowiązany jest jedynie udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

Sąd wyjaśnił zakres tego wyjątku. Chodzi o sytuacje szczególne, w których transport wiązałby się z ponadprzeciętnymi trudnościami natury technicznej, organizacyjnej albo ekonomicznej. Przepis stosuje się przede wszystkim do rzeczy wielkogabarytowych, trwale zamontowanych albo takich, których demontaż czy przewóz wymagałby specjalistycznych urządzeń lub groziłby uszkodzeniem rzeczy.

Czy niesprawny samochód się w tym mieści?

Sąd uznał, że nie, i miał na to bardzo konkretny dowód. Auto rzeczywiście nie mogło jechać o własnych siłach, ale dawało się przewieźć lawetą albo przyczepką samochodową. Co więcej, z materiału dowodowego wynikało, że sam Łukasz korzystał już wcześniej z takich sposobów transportu tego pojazdu, raz po jego zakupie i raz później, przewożąc go do sprzedawcy.

Trudno uznać za nadmiernie utrudnione coś, co powód wykonał wcześniej dwukrotnie.

Czego zabrakło

To jednak nie brak lawety przesądził sprawę, tylko brak jednego telefonu.

Sąd wyliczył, czego Łukasz nie zrobił. Nie podjął próby ustalenia ze sprzedawcą terminu wydania pojazdu. Nie wskazał konkretnej daty i godziny, w której zamierza go dostarczyć. Nie próbował skontaktować się telefonicznie, żeby uzgodnić sposób odbioru.

I zdanie kluczowe:

Nic nie stało na przeszkodzie, aby powód poinformował pozwanego, że w określonym dniu i o określonej godzinie pojazd zostanie przywieziony pod wskazany adres.

Ponieważ takiej próby nie było, nie doszło do odmowy przyjęcia pojazdu przez sprzedawcę. A dopiero rzeczywista odmowa otwierałaby drogę do rozważań o kosztach przechowywania albo o odpowiedzialności sprzedawcy za brak współdziałania przy wykonywaniu obowiązków z rękojmi.

Obawa przed odmową to nie odmowa. Jak ujął to sąd: powód z góry założył, że taka obawa istnieje, i na tej podstawie zaniechał jakichkolwiek realnych działań, a przypuszczenia nie mogą zastąpić rzeczywistej próby wykonania ustawowego obowiązku.

Dlaczego postojowe i OC przepadły

Konsekwencja była już mechaniczna.

Skoro Łukasz sam zdecydował o dalszym przechowywaniu auta na swojej nieruchomości, mimo że dysponował możliwością jego przetransportowania, to koszty przechowywania są następstwem przyjętego przez niego sposobu działania. Nie da się ich automatycznie przerzucić na drugą stronę. Nikt nie może obciążać kontrahenta kosztami wynikającymi z własnej bierności i niewykonania ustawowego obowiązku.

Sąd dopowiedział, do czego prowadziłoby przyjęcie odwrotnego stanowiska: kupujący mógłby przez dowolnie długi okres trzymać rzecz po odstąpieniu od umowy i obciążać sprzedawcę narastającymi kosztami, nie robiąc przy tym nic w kierunku zwrotu. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z celem przepisów o rękojmi.

Z ubezpieczeniem OC było podobnie, tylko prościej. Obowiązek utrzymywania ważnego OC wynika z ustawy i obciąża posiadacza pojazdu. Auto pozostawało we władaniu Łukasza, więc składka była normalnym następstwem tego, że dalej je posiadał.

Sąd zauważył wprost, że pozwany pozostawał bierny wobec kierowanych do niego wezwań. Ale, jak stwierdził, sama ta okoliczność nie mogła prowadzić do uwzględnienia powództwa. Brak odpowiedzi na korespondencję nie zwalniał powoda z obowiązku podjęcia rzeczywistych działań.

Powództwo oddalono w całości, a kosztami sądowymi obciążono powoda. Sprzedawca domagał się także zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ale występował bez pełnomocnika i nie wykazał, jakie koszty poniósł, więc tych mu nie przyznano.

Co z tej historii wynika

“Na koszt sprzedawcy” nie znaczy “przez sprzedawcę”. Art. 561(2) § 1 k.c. dzieli obowiązki: kupujący organizuje i wykonuje zwrot, sprzedawca za niego płaci. Praktyczna kolejność jest więc taka: najpierw wynajmij lawetę i odwieź rzecz, potem wystaw rachunek. Nie odwrotnie.

Wysyłanie wezwań to nie wykonanie obowiązku. Łukasz przez cztery miesiące pisał pisma i naliczał opłaty, zamiast raz zadzwonić i ustalić termin. Sąd potraktował te pisma jako dowód bierności, a nie staranności. Do akt trafiły potwierdzenia odbioru korespondencji, i to one pokazały, że poza korespondencją nie było nic.

Wyjątek z § 2 dotyczy rzeczy, a nie sytuacji. “Nadmierne utrudnienie” ocenia się przez rodzaj rzeczy i sposób jej zamontowania: kocioł wmurowany w kotłownię, meble w zabudowie, maszyna wymagająca dźwigu. Niesprawne auto, które da się załadować na przyczepkę, to za mało, zwłaszcza gdy kupujący sam już je tak woził.

Odmowa musi być rzeczywista, nie przewidywana. Gdyby Łukasz wyznaczył dzień i godzinę, przywiózł auto pod adres sprzedawcy i usłyszał “nie przyjmuję”, jego pozycja byłaby zupełnie inna, sąd wprost napisał, że wtedy dopiero można rozważać koszty przechowywania i brak współdziałania. Koszt jednego przejazdu lawetą kupiłby argument wart znacznie więcej.

Milczenie drugiej strony niczego nie załatwia za ciebie. Sprzedawca zachował się źle: przegrał wyrokiem zaocznym, nie odbierał auta, ignorował listy. Sąd to dostrzegł i mimo to oddalił powództwo. Nieprawidłowe zachowanie przeciwnika nie zwalnia z wykonania własnych obowiązków, i nie zastępuje dowodu, że się je wykonało.

Ubezpieczenie OC płaci posiadacz. Dopóki auto stoi u ciebie, składka jest twoja, niezależnie od tego, czyją własnością pojazd jest po odstąpieniu od umowy. To kolejny powód, żeby zwrot rzeczy załatwić szybko, a nie przetrzymywać jej w oczekiwaniu na ruch drugiej strony.