Żądała 3 000 zł miesięcznie od męża. Sąd zapytał, czy ta rodzina jeszcze istnieje

Pozew złożony 2 września 2025 roku był krótki w treści żądania: zobowiązać męża do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny kwotą 3 000 zł miesięcznie, płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, poczynając od 3 sierpnia 2025 roku.

Ta data nie była przypadkowa. 3 sierpnia 2025 roku, po interwencji Policji, mąż został zatrzymany. Komisariat wydał wobec niego nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanej nieruchomości wraz z bezpośrednim otoczeniem, zakaz zbliżania się do żony na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakaz kontaktowania się z nią. Prokuratura zastosowała następnie środki zapobiegawcze. Ośrodek pomocy społecznej prowadzi wobec stron procedurę Niebieskiej Karty.

Od tego dnia strony prowadzą odrębne gospodarstwa domowe.

Sąd Rejonowy w Wieliczce powództwo oddalił. Nie dlatego, że zakwestionował sytuację powódki, ale dlatego, że uznał wybrany przez nią przepis za nieodpowiadający temu, czego faktycznie żądała.

Co dokładnie mówi art. 27 k.r.o.

Podstawą pozwu był art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Brzmi on tak: oboje małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

Sąd zaczął od charakterystyki tego obowiązku i to jest kluczowy fragment całego uzasadnienia.

Obowiązek z art. 27 k.r.o. ma charakter alimentacyjny, a przynajmniej alimentacyjny co do funkcji i skutków procesowych. Jego zakres jest jednak szerszy niż klasycznego obowiązku alimentacyjnego z art. 128 i następnych k.r.o. Nie służy wyłącznie zabezpieczeniu potrzeb konkretnej osoby, lecz zapewnieniu ekonomicznych podstaw funkcjonowania rodziny jako wspólnoty oraz realizacji zasady równej stopy życiowej jej członków.

I zdanie, które przesądziło sprawę: świadczenie z art. 27 k.r.o. ma służyć rodzinie jako całości, a nie stanowić instrument wyrównywania sytuacji majątkowej stron po ustaniu wspólnego pożycia.

Separacja faktyczna sama w sobie nie przekreśla roszczenia

Sąd był tu ostrożny i wyraźnie zaznaczył, czego nie orzeka.

Sama okoliczność separacji faktycznej nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczenia z art. 27 k.r.o. Obowiązek ten może istnieć również mimo rozłączenia małżonków. Nie można go jednak stosować w oderwaniu od celu, któremu ma służyć.

Dlatego za każdym razem trzeba ocenić jedno: czy dochodzone świadczenie rzeczywiście zmierza do zaspokojenia potrzeb rodziny i utrzymania wspólnoty rodzinnej, czy też ma zabezpieczać wyłącznie potrzeby jednego z małżonków.

W tej sprawie odpowiedź wynikała z zeznań obu stron. Oboje jednoznacznie wskazywali, że nie widzą możliwości powrotu do wspólnego pożycia. Powódka zeznała, że nie wyobraża sobie dalszego wspólnego zamieszkiwania z pozwanym i wyklucza odbudowę wspólnego gospodarstwa domowego. Z jej zeznań wprost wynikało też, że dochodzona kwota nie miała służyć wspólnym potrzebom stron, lecz jej własnym oraz utrzymaniu domu, który samodzielnie zajmuje.

Sąd wyciągnął z tego wniosek prawny, nie moralny: celem roszczenia nie było utrzymanie ekonomicznych podstaw funkcjonowania rodziny, lecz sfinansowanie indywidualnych potrzeb jednej osoby. A do tego art. 27 k.r.o. nie służy.

Rachunek, który się domknął

Druga, niezależna noga uzasadnienia dotyczyła tego, czy powódka w ogóle wymaga ochrony przewidzianej tym przepisem.

Sąd zestawił jej dochody i wydatki. Świadczenie rentowe wynosi obecnie 2 550 zł miesięcznie, przy czym w październiku i listopadzie 2025 roku wynosiło 1 800 zł. Deklarowane koszty utrzymania powódka określiła na poziomie około 1 800-2 100 zł miesięcznie: wyżywienie około 700 zł, wynikające również ze stosowanej diety, odzież i obuwie około 250 zł, leki od około 150 do 450 zł, w tym nierefundowane stosowane przewlekle. Do tego media i bieżące utrzymanie domu: energia elektryczna około 250-300 zł, woda 150-180 zł co trzy miesiące, Internet 64 zł, telewizja 45 zł, telefon około 60 zł, opróżnianie szamba około 350 zł co dwa miesiące, środki czystości 80-100 zł, kosmetyki 30-40 zł.

Wniosek sądu: bieżące koszty utrzymania powódki pozostają co do zasady pokrywane z uzyskiwanego świadczenia rentowego.

Do tego doszła obserwacja dotycząca mieszkania. Powódka zajmuje samodzielnie nieruchomość stanowiącą wyłączną własność pozwanego. Nie płaci czynszu, podatku od nieruchomości ani innych opłat właścicielskich, bo właściciel ich nie żąda. Jej obciążenia ograniczają się zasadniczo do części kosztów mediów. Oznacza to, że jedna z podstawowych potrzeb życiowych, potrzeba mieszkaniowa, jest zaspokajana bez ponoszenia pełnych kosztów jej realizacji.

Sytuacja pozwanego wyglądała odwrotnie. Nie korzysta z nieruchomości stanowiącej jego własność, nie ma trwałego centrum życiowego i, według własnych niepodważonych zeznań, organizuje sobie miejsce pobytu przez wynajem pokoi hotelowych i noclegów weekendowych, których koszt oscyluje w granicach 2 500 zł miesięcznie. Poza tym jego miesięczne koszty utrzymania to około 1 500 zł. Pobiera świadczenie w wysokości 6 700 zł i z umowy o pracę otrzymuje około 4 800 zł, pracując 8-10 godzin dziennie. Ma problemy z kręgosłupem, zwyrodnienia stawu biodrowego i jest pacjentem onkologicznym. Do grudnia 2025 roku opłacał wszystkie media za dom, w którym mieszka powódka.

Mieszkanie oddane w toku sprawy

Trzeci element uzasadnienia dotyczył majątku, który powódka miała, a którego się pozbyła.

Była wyłączną właścicielką mieszkania, nabytego pierwotnie wspólnie przez małżonków, częściowo ze środków pochodzącego z kredytu zaciągniętego wspólnie i spłacanego także przy udziale pozwanego. W 2021 roku pozwany przeniósł na nią swój udział, wskutek czego stała się jedyną właścicielką. Mieszkanie było następnie wynajmowane, a dochód z najmu szedł przede wszystkim na obsługę kredytu.

We wrześniu 2025 roku, już w okresie separacji faktycznej, powódka darowała to mieszkanie swojej córce z pierwszego małżeństwa.

Sąd nie zakwestionował jej prawa do takiej decyzji. Powiedział natomiast, jakie ma to znaczenie dla oceny roszczenia: obowiązek z art. 27 k.r.o. nie może prowadzić do przerzucenia na drugiego małżonka skutków dobrowolnego wyzbycia się składników majątkowych mogących służyć zaspokajaniu własnych potrzeb.

Równa stopa życiowa działa w obie strony

Powódka powoływała się na zasadę równej stopy życiowej małżonków. Sąd tę zasadę potwierdził i od razu ją doprecyzował.

Nie oznacza ona mechanicznego wyrównywania dochodów ani zapewnienia każdemu z małżonków identycznego poziomu konsumpcji. Oznacza taki podział ciężarów i korzyści majątkowych, który pozwala wszystkim członkom rodziny funkcjonować na porównywalnym poziomie życia, odpowiednim do usprawiedliwionych potrzeb i rzeczywistych możliwości ekonomicznych rodziny. Nie może służyć przerzuceniu na jednego małżonka pełnych kosztów utrzymania drugiego, jeżeli prowadziłoby to do zachwiania równowagi między stronami.

I tu sąd doszedł do wniosku odwrotnego niż powódka: materiał dowodowy nie wykazał naruszenia tej zasady na jej niekorzyść, przeciwnie, wskazuje, że to ona pozostaje obecnie w korzystniejszej sytuacji mieszkaniowej. Ona mieszka w domu, którego kosztów właścicielskich nie ponosi. On płaci za noclegi.

Sąd odnotował jeszcze jedną okoliczność, niekwestionowaną przez powódkę. Po ustaniu wspólnego pożycia pozwany przekazał jej dwoma przelewami łącznie 10 000 zł, dobrowolnie, bez tytułu wykonawczego i bez istniejącego obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem sądu jest to trudne do pogodzenia z tezą o całkowitym uchylaniu się od obowiązków wynikających z relacji małżeńskiej.

Część wniosków dowodowych sąd pominął na podstawie art. 235(2) § 1 pkt 2 k.p.c., uznając, że okoliczności, na które je zgłoszono, zostały już dostatecznie wyjaśnione innymi dowodami, a dalsze przesłuchania prowadziłyby wyłącznie do przedłużenia postępowania.

Powództwo oddalono. Kosztami procesu sąd powódki nie obciążył, stosując art. 102 k.p.c. Uzasadnił to charakterem sprawy i tym, że powódka działała w przekonaniu o zasadności swojego żądania, a samo nieuwzględnienie powództwa nie oznacza, że wystąpienie z nim było oczywiście bezzasadne.

Co z tej historii wynika

Art. 27 k.r.o. chroni rodzinę, nie osobę. To rozróżnienie brzmi abstrakcyjnie, a decyduje o wyniku procesu. Przepis służy zapewnieniu ekonomicznych podstaw funkcjonowania wspólnoty. Gdy obie strony wykluczają jej odbudowę, a żądana kwota ma pokryć wydatki jednej z nich, sąd bada, czy nie chodzi w istocie o inne roszczenie.

Rozłączenie małżonków samo w sobie nie zamyka drogi. Sąd wyraźnie zaznaczył, że separacja faktyczna nie wyłącza roszczenia z art. 27 k.r.o. Rozstrzyga dopiero ocena, czemu świadczenie ma realnie służyć.

Sąd liczy nie tylko pieniądze, ale i to, za co ktoś nie płaci. Zamieszkiwanie w cudzej nieruchomości bez czynszu, podatku i opłat właścicielskich zostało potraktowane jako zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej. To realna korzyść majątkowa, choć nie widać jej na wyciągu z konta.

Wyzbycie się majątku w toku sporu ma konsekwencje. Darowizna mieszkania przynoszącego wcześniej dochód z najmu nie została uznana za bezskuteczną, ale sąd odmówił obciążania drugiej strony skutkami tej decyzji.

Dobrowolne wpłaty są dowodem w sprawie. Dwa przelewy po 5 000 zł, przekazane bez żadnego obowiązku prawnego, sąd potraktował jako okoliczność podważającą tezę o uchylaniu się od obowiązków małżeńskich.

Przegrana nie musi oznaczać zapłaty kosztów. Art. 102 k.p.c. pozwala sądowi odstąpić od obciążania przegrywającego kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Charakter sprawy rodzinnej i przekonanie strony o zasadności żądania wystarczyły, by z tego skorzystać.