Ubezpieczyciel wycenił szkodę na 7 tysięcy, biegły na 14. Sąd zasądził coś zupełnie innego

Kolizja z 9 kwietnia 2025 roku nie była dramatem. Ucierpiały nadkole, błotnik, zderzak i felga. Nikomu nic się nie stało.

Ubezpieczyciel sprawcy uznał odpowiedzialność co do zasady, przeprowadził postępowanie likwidacyjne i wyliczył, że naprawa zamknie się w kwocie 7 053,81 zł. Tyle wypłacił Edwardowi na konto. Zaproponował też przy okazji naprawę w jednym z warsztatów zrzeszonych w jego sieci naprawczej, z rozliczeniem bezgotówkowym.

Edward odmówił i zawiózł auto do warsztatu, który znał.

Trzy tygodnie po kolizji podpisał umowę cesji: sprzedał firmie odszkodowawczej całą wierzytelność wobec ubezpieczyciela. Dostał pieniądze i pozbył się problemu.

Firma poszła do sądu po 6 716,42 zł, czyli po różnicę między rzeczywistym, jej zdaniem, kosztem naprawy wynoszącym 13 770,23 zł a tym, co wypłacił ubezpieczyciel.

Trzy liczby i jeden świadek

W tej sprawie krążyły trzy zupełnie różne kwoty.

Ubezpieczyciel: 7 053,81 zł, i twierdził, że to wyczerpuje koszty naprawy.

Powód: 13 770,23 zł.

Biegły sądowy, powołany przez sąd, wyliczył koszt naprawy uszkodzeń pozostających w związku przyczynowym z kolizją, przy użyciu oryginalnych części zamiennych i średnich stawek za roboczogodzinę obowiązujących w regionie siedziby poszkodowanego: 14 019,15 zł.

Dwukrotność wypłaty. Wyglądało to na klasyczne, łatwe do wygrania zaniżenie.

A potem na rozprawie zeznawał Edward.

Powiedział, że auto już naprawił. Że w warsztacie wymieniono uszkodzone nadkole, błotnik i zderzak na nowe części zamienne, a uszkodzoną felgę na nową, oryginalną. Że jego zdaniem naprawa przywróciła samochód do stanu sprzed kolizji.

I że kosztowało go to 9 500 zł.

Dodał jeszcze jedno: faktur ani innych dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych kosztów nie posiada.

Dlaczego opinia biegłego przestała mieć znaczenie

Sędzia oparł całe rozstrzygnięcie na art. 363 § 1 k.c., przepisie krótkim i, jak sam napisał, na tyle jednoznacznym, że nie wymaga szukania “nadmiernie skomplikowanego orzecznictwa”:

Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Wybór należy do poszkodowanego. To zdanie działa w tej sprawie dwa razy, i za każdym razem w inną stronę.

Najpierw przeciwko ubezpieczycielowi. Zakład twierdził, że proponował naprawę w swojej sieci warsztatów, co zminimalizowałoby koszty, a więc i szkodę. Sąd odpowiedział, że to poszkodowany decyduje, jak naprawić szkodę, i nie ma obowiązku korzystać z oferty ubezpieczyciela.

A potem przeciwko powodowi. Skoro poszkodowany sam ocenił, że dokonana naprawa przywróciła auto do stanu sprzed kolizji, to jego ocena jest rozstrzygająca.

Sąd sformułował tę zasadę wprost i warto ją zapamiętać: to poszkodowany jest władny określić, czy pojazd został przywrócony do stanu sprzed szkody, a dopiero gdy poszkodowany nie potrafi, nie chce albo z innego powodu nie może tego dookreślić, istotnego znaczenia nabierają ekspertyzy i opinie fachowców.

Tutaj poszkodowany potrafił, chciał i określił. Powiedział: naprawiłem, jest jak było, wydałem dziewięć i pół tysiąca.

W tym momencie wyliczenie biegłego, ile kosztowałaby naprawa przy częściach oryginalnych, straciło znaczenie dla rozstrzygnięcia. Nie dlatego, że opinia była zła. Sąd wyraźnie zaznaczył, że opracowanie biegłego charakteryzowało się fachowością i bezstronnością, i nikt go nie kwestionował. Po prostu odpowiadało na pytanie, które przestało być pytaniem.

Sąd dodał jeszcze, że wybór poszkodowanego zasługuje na uszanowanie tym bardziej, że ograniczył wysokość szkody, co leży w interesie obu stron, a kwota nie przekracza ani wartości pojazdu, ani kosztu naprawy w wyspecjalizowanych warsztatach.

Skąd wzięło się dokładnie 9 500 zł

Pozostawał problem dowodowy. Edward nie miał faktur.

Sąd napisał, że w tej sytuacji obowiązek oszacowania kwoty spadł na jego barki. Przy szacowaniu uwzględnił dwie rzeczy: kwotę wskazaną przez biegłego, znacznie przekraczającą wartości podawane przez poszkodowanego, oraz zakres niezbędnych prac renowacyjnych wynikający z kosztorysów i opinii.

W wyniku tego procesu myślowego uznał, że kwotą adekwatną jest 9 500 zł, i przyjął ją jako wysokość szkody.

Od tej kwoty odjął wypłacone już 7 053,81 zł. Do zasądzenia zostało 2 446,19 zł.

Odsetki policzono na podstawie art. 817 § 1 k.c. w związku z art. 115 k.c. Szkodę zgłoszono 10 kwietnia 2025 roku, trzydziestodniowy termin likwidacji upływał 11 maja, ale ten dzień był ustawowo wolny od pracy, więc odsetki biegną od 12 maja.

Zarzut przeciwko cesji i odpowiedź sądu

Ubezpieczyciel podniósł jeszcze jeden zarzut, standardowy w sporach z firmami skupującymi wierzytelności: umowa cesji jest nieważna, bo narusza zasady współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Argument brzmi zwykle tak, że poszkodowany dostaje ułamek wartości roszczenia, a więc jest pokrzywdzony.

Sąd nie kupił tego, a jego odpowiedź jest najostrzejszym fragmentem całego uzasadnienia.

Zaczął spokojnie: strony umowy, będąc w pełni świadomymi uczestnikami obrotu prawnego, zawarły porozumienie na warunkach, które uznały za satysfakcjonujące. Poszkodowany uzyskał pieniądze w zamian za pozbycie się kłopotu: konieczności walki z ubezpieczycielem, prowadzenia sporów sądowych, wykładania zaliczek, zatrudniania prawników. Firma, która zawodowo zajmuje się dochodzeniem odszkodowań, uzyskała możliwość zarobku w oparciu o swoje umiejętności i zespół fachowców.

A potem przeszedł do sedna. Podnoszenie przez ubezpieczyciela zarzutu, że cesja krzywdzi poszkodowanych, sąd nazwał “rozpaczliwą próbą odwrócenia uwagi” od narastającego problemu społecznego: notorycznego zaniżania przez ubezpieczycieli wysokości wypłacanych odszkodowań, z wyrachowaniem, że poszkodowani nie pójdą do sądu, a zakład powiększy w ten sposób zysk.

Zauważył, że analiza liczby i przebiegu spraw o odszkodowanie sugeruje zjawisko notoryczne: początkowe zaniżanie, niejednokrotnie drastyczne, a potem urealnianie kwot dopiero w procesach sądowych. I że nie powinno nikogo dziwić, że poszkodowani wolą sprzedać wierzytelność, niż przechodzić przez proces, który jest dla nich nie tylko kłopotem organizacyjnym i finansowym, ale też obciążeniem emocjonalnym.

Wniosek sądu: naruszenia zasad współżycia społecznego bardziej należy szukać w działaniach ubezpieczycieli rażąco niedoszacowujących rozmiar szkody niż w działaniach firm, które kupują roszczenia i idą z nimi do sądu.

Na koniec przypomniał, co bywa gubione w tej całej mechanice:

Najwyższym celem działania ubezpieczyciela winno być udzielanie pomocy osobie poszkodowanej czyli człowiekowi. Człowiekowi uczestniczącemu w zdarzeniu. Człowiekowi dotkniętemu fizycznie, psychicznie bądź ekonomicznie zdarzeniem, za które nie ponosi odpowiedzialności.

I dopiął to liczbami: pozwany wycenił szkodę na 7 053,81 zł w sytuacji, gdy niezależny rzeczoznawca tę samą szkodę określił na 14 019,15 zł. Zestawienie tych dwóch wartości, napisał sąd, nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji.

Wygrana, która kosztowała

Mimo tak jednoznacznej oceny ubezpieczyciela, to powód wyszedł z sali z gorszym rachunkiem, niż zakładał.

Sąd zasądził 2 446,19 zł z odsetkami i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Powód wygrał sprawę w 36,42%, pozwany w 63,58%.

Zgodnie z art. 100 k.p.c. koszty rozdzielono stosunkowo. Po stronie powoda wyniosły 4 709,89 zł: 1 800 zł zastępstwa procesowego, 400 zł opłaty sądowej od pozwu, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i 2 492,89 zł wykorzystanej zaliczki na opinię biegłego. Po stronie pozwanego 1 817 zł. Ostatecznie ubezpieczyciel zwrócił powodowi 560,10 zł tytułem kosztów procesu.

Zaliczka na biegłego, którego opinia ostatecznie nie zdecydowała o niczym, była największą pozycją po stronie powoda.

Co z tej historii wynika

Naprawa przed procesem zamyka dyskusję o kosztach hipotetycznych. Dopóki auto jest nienaprawione, spór toczy się o wycenę: części oryginalne czy zamienniki, jakie stawki za roboczogodzinę. Gdy poszkodowany już naprawił i uznaje efekt za satysfakcjonujący, punktem odniesienia staje się to, co faktycznie wydał, a nie to, co mógłby wydać.

Zachowaj faktury z warsztatu. Edward nie miał żadnych dokumentów, więc sąd musiał kwotę oszacować. Wyszedł od jego zeznania i przy nim został. Gdyby faktury pokazywały wyższy koszt, byłby to twardy dowód, a nie szacunek.

Wybór sposobu naprawy należy do ciebie. Ubezpieczyciel może proponować własną sieć warsztatów i rozliczenie bezgotówkowe, ale nie może uczynić z odmowy zarzutu. Art. 363 § 1 k.c. daje poszkodowanemu wybór między przywróceniem stanu poprzedniego a zapłatą sumy pieniężnej.

Sprzedaż roszczenia to legalne pozbycie się kłopotu. Zarzut nieważności cesji jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego pojawia się w tych sprawach rutynowo. Ten sąd odrzucił go zdecydowanie, wskazując, że poszkodowany świadomie wymienia część kwoty na spokój, a to nie jest pokrzywdzenie.

Rozbieżność między wyceną ubezpieczyciela a opinią biegłego działa na twoją korzyść, ale nie tworzy roszczenia sama z siebie. Powód dostał mniej niż połowę tego, o co wystąpił, mimo że biegły potwierdził dwukrotne zaniżenie. Odszkodowanie wyrównuje rzeczywistą szkodę, a nie różnicę między dwoma kosztorysami.